یک حافظ کل قرآن با تأکید بر اینکه تحقق مطالبه ۱۰ میلیون حافظ قرآن نیازمند حرکتی فراگیر و ملی است، گفت: نمیتوان این مسئولیت را تنها بر دوش مؤسسات قرآنی یا مجموعههای مردمی گذاشت و باید همه ظرفیتهای کشور، از خیرین و مؤسسات قرآنی تا دستگاههای فرهنگی و نهادهای تصمیمگیر، برای تحقق این هدف پای کار بیایند.
قرآن در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، صرفاً کتابی برای تلاوت و حفظ نیست، بلکه محور تحول فردی و اجتماعی و یکی از مهمترین مؤلفههای ساخت جامعه اسلامی به شمار میرود؛ از همین رو، طی سالهای گذشته مطالبات مشخصی در حوزه ترویج فرهنگ قرآنی، تربیت حافظان و تقویت انس عمومی با آیات الهی مطرح شد که هدفگذاری برای تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن، یکی از شاخصترین آنهاست. با وجود گامهای مهمی که مؤسسات، فعالان و مجموعههای مردمی در این مسیر برداشتهاند، هنوز تا تحقق کامل این افق فاصله وجود دارد.
در همین راستا، ایکنا در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین محمد حاجابوالقاسم، حافظ کل قرآن کریم و داور مسابقات بینالمللی قرآن، به بررسی میزان تحقق مطالبات قرآنی رهبر شهید انقلاب، الزامات تحقق هدف تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن و همچنین وضعیت فعالیتهای قرآنی در شرایط جنگی اخیر پرداخته است؛ گفتوگویی که در آن بر ضرورت همافزایی دستگاههای فرهنگی، مؤسسات قرآنی، خیرین و نهادهای تصمیمگیر برای نزدیک شدن به قلههای قرآنی تأکید شده است.
رهبر شهید انقلاب یک افق بلند و آرمانی را در حوزه قرآن مدنظر داشتند و در مسیر راهبری خود تلاش میکردند قلههای پیشرفت قرآنی را ترسیم کنند و جامعه را به سمت این قلهها سوق دهند. طبیعتاً همه مطالباتی که ایشان مطرح کردند هنوز بهطور کامل محقق نشده است و ما با بسیاری از آن قلهها فاصله داریم، اما باید توجه داشته باشیم که اساساً قله برای این ترسیم میشود که جامعه به سمت آن حرکت کند.
نباید به دلیل اینکه هنوز به نقطه مطلوب نرسیدهایم، همه اقدامات انجامشده را نادیده بگیریم. در سالهای گذشته مراکز قرآنی، مؤسسات، جلسات قرآن و مجموعههای مردمی تلاشهای بسیار زیادی انجام دادهاند و فعالیتهای ارزشمندی در سراسر کشور شکل گرفته است. بخش قابل توجهی از این فعالیتها نیز مورد توجه، تمجید و تأیید رهبر شهید انقلاب قرار گرفته بود؛ بنابراین در ارزیابی وضعیت موجود باید دو نکته را همزمان مورد توجه قرار دهیم؛ از یک سو باید دستاوردهای جامعه قرآنی و تلاشهای صورتگرفته را ببینیم و از سوی دیگر، فاصله موجود با اهداف و قلههایی را که برای ما ترسیم شده است، فراموش نکنیم. اگر این فاصله را به رسمیت بشناسیم، میتوانیم برای جبران آن برنامهریزی کنیم.
امروز قطعاً هنوز تا رسیدن به بسیاری از اهداف فاصله داریم و باید همه دست به دست هم بدهیم تا آن مقصد و هدفی که مورد نظر رهبر شهید انقلاب بود، محقق شود. تحقق این اهداف نیازمند عزم جدی، برنامهریزی دقیق و استمرار در فعالیتهاست و نمیتوان انتظار داشت با اقدامات مقطعی به نتیجه برسیم.
تحقق مطالبه تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن، نیازمند یک حرکت فراگیر و ملی است. نمیتوان این مسئولیت را تنها بر دوش مؤسسات قرآنی یا مجموعههای مردمی گذاشت. مؤسسات و جلسات قرآن بخش مهمی از این جریان هستند، اما برای تحقق چنین هدف بزرگی باید همه ظرفیتهای کشور پای کار بیایند.
مراکز و مؤسسات قرآنی، خیرین، برنامهریزان، تصمیمگیران و تصمیمسازان، دستگاههای فرهنگی و مجموعههایی که در حوزه سیاستگذاری فعالیت میکنند، همه باید نقش خود را ایفا کنند. حتی در سطح مجلس شورای اسلامی، سازمان برنامه و بودجه و مجموعههای مختلف فرهنگی و اجتماعی کشور باید این موضوع را بهعنوان یک مسئله ملی مورد توجه قرار دهند.
اگر بخواهیم ۱۰ میلیون حافظ قرآن داشته باشیم، باید زیرساختهای لازم برای این کار فراهم شود. تربیت حافظ قرآن صرفاً با برگزاری چند دوره آموزشی یا افزایش تعداد مؤسسات محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند یک برنامه جامع، تأمین منابع، تربیت مربی، حمایت از مؤسسات، ایجاد انگیزه در خانوادهها و فراهم کردن زمینه استمرار آموزش و حفظ قرآن است.

در این مسیر، نقش خیرین نیز بسیار مهم است. بسیاری از مجموعههای قرآنی کشور با حداقل امکانات فعالیت میکنند و اگر حمایت جدی و مستمر از آنها صورت گیرد، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه فعالیتهای حفظ قرآن در کشور وجود دارد.
از طرف دیگر، دستگاههای تصمیمگیر باید به این نکته توجه داشته باشند که فعالیت قرآنی یک فعالیت تزئینی یا حاشیهای نیست. قرآن با هویت فرهنگی و فکری جامعه ارتباط مستقیم دارد و سرمایهگذاری در این حوزه، سرمایهگذاری برای آینده فرهنگی کشور است؛ بنابراین اگر همه بخشها در کنار یکدیگر قرار گیرند و یک حرکت منسجم ملی شکل بگیرد، میتوان امیدوار بود که بهتدریج فاصله موجود با هدف ۱۰ میلیون حافظ قرآن کاهش پیدا کند. این هدف ممکن است بزرگ و دشوار به نظر برسد، اما با برنامهریزی، همافزایی و استمرار، میتوان گامهای جدی برای تحقق آن برداشت.
یکی از مهمترین سرمایههای کشور در حوزه قرآن، همین ظرفیت مردمی است. جلسات قرآن، مؤسسات مردمی و فعالان قرآنی در نقاط مختلف کشور، سالهاست بدون برخورداری از امکانات گسترده، فعالیت خود را ادامه دادهاند و بسیاری از موفقیتهای قرآنی کشور نیز حاصل همین تلاشهای مردمی است.
به همین دلیل، اگر بخواهیم حرکت قرآنی کشور را تقویت کنیم، باید از این ظرفیت حمایت کنیم، نه اینکه صرفاً به ایجاد ساختارهای جدید دولتی اکتفا کنیم. دستگاههای حاکمیتی و فرهنگی باید نقش پشتیبان، تسهیلگر و سیاستگذار را ایفا کنند و اجازه دهند ظرفیتهای مردمی میداندار فعالیتهای قرآنی باشند.
البته مجموعههای مردمی نیز باید به سمت ارتقای کیفیت فعالیتهای خود حرکت کنند. آموزش مربیان، استفاده از روشهای نوین آموزشی، توجه به نیازهای نسل جدید و ایجاد جذابیت در برنامههای قرآنی از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
با توجه به شرایط جنگ، طبیعی است که فعالیتهای قرآنی نیز مانند بسیاری از فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و آموزشی تحت تأثیر قرار گرفته باشد. در برخی بخشها شاهد افول و کاهش فعالیتها بودهایم؛ چراکه شرایط جنگی، اولویتها و شرایط زندگی مردم را تغییر میدهد و بسیاری از برنامههای فرهنگی و اجتماعی نیز ناگزیر با محدودیتهایی مواجه میشوند.
اما در کنار این مسئله، شاهد یک اتفاق مثبت نیز بودهایم و آن توجه بیشتر به برخی مفاهیم قرآنی متناسب با شرایط روز جامعه است. بهویژه در ابعاد جهاد، مقاومت، ظلمستیزی و خونخواهی، آیات قرآن بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند.
در شرایطی که جامعه با مسئله جنگ و تهدید مواجه است، مردم بیش از گذشته به دنبال پاسخهای معنوی و فکری هستند و قرآن میتواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند. قرآن درباره جهاد، مقاومت در برابر ظلم، دفاع از حق و ایستادگی در برابر دشمنان، آموزههای فراوانی دارد و این مفاهیم میتوانند برای جامعه امروز نیز الهامبخش باشند.
خوشبختانه فعالان قرآنی نیز تلاش کردهاند متناسب با شرایط موجود، این بخش از معارف قرآن را بیشتر مورد توجه قرار دهند. در این ایام، آیاتی که با موضوع مقاومت، ظلمستیزی و ایستادگی ارتباط دارند، بیشتر در جلسات قرآن، محافل و برنامههای فرهنگی مورد استفاده قرار گرفتهاند و این امر میتواند زمینهای برای ارتباط عمیقتر مردم با مفاهیم کاربردی قرآن باشد.
باید توجه داشته باشیم که ارتباط جامعه با قرآن نباید فقط در شرایط خاص و بحرانی تقویت شود. ما باید کاری کنیم که قرآن در همه شرایط، در متن زندگی مردم حضور داشته باشد. جنگ و بحران میتواند توجه مردم را به برخی مفاهیم قرآن افزایش دهد، اما هدف نهایی باید انس دائمی جامعه با قرآن و بهرهگیری از معارف آن در همه ابعاد زندگی باشد.
فعالان قرآنی باید ضمن حفظ و تقویت فعالیتهای جاری، تلاش کنند قرآن را متناسب با نیازهای واقعی جامعه عرضه کنند. قرآن کتاب زندگی است و در هر شرایطی میتواند برای انسان و جامعه پیام داشته باشد.
اگر شرایط جامعه اقتضا میکند که درباره مقاومت، جهاد و ظلمستیزی صحبت شود، باید این مفاهیم را از متن قرآن استخراج و به زبان قابل فهم برای مردم بیان کنیم. در عین حال نباید از سایر ابعاد قرآن، از جمله اخلاق، خانواده، تربیت، معنویت و سبک زندگی غفلت شود.
امروز بیش از هر زمان دیگری به یک حرکت هماهنگ میان همه فعالان قرآنی نیاز داریم. مؤسسات، جلسات قرآن، حافظان، قاریان، اساتید، خیرین و دستگاههای فرهنگی باید ظرفیتهای خود را کنار یکدیگر قرار دهند. اگر این همافزایی شکل بگیرد، میتوان امیدوار بود که هم فعالیتهای قرآنی از شرایط موجود عبور کند و هم در مسیر تحقق مطالبات بلندمدت رهبر شهید انقلاب، گامهای مؤثرتری برداشته شود.
در نهایت باید تأکید کنم که فاصله ما با قلههای ترسیمشده نباید موجب ناامیدی شود؛ بلکه باید انگیزهای برای حرکت بیشتر باشد. راه رسیدن به جامعه قرآنی، راهی طولانی است و نیازمند صبر، برنامهریزی، حمایت و استمرار است. آنچه اهمیت دارد این است که مسیر را درست تشخیص دهیم و با همافزایی همه ظرفیتهای کشور، قدمبهقدم به آن اهداف نزدیک شویم.
انتهای پیام